Av. Bedirhan ÖZSOY – 27 Haziran 2025
· ‘’Bir miras kaldı, bir aile dağıldı’’
Bu cümleyi Türkiye’de duymayan, yaşamayan kalmadı. Kimi kardeşiyle mahkemelik oldu, kimi yıllarca bir tapunun peşinde süründü, kimi de hakkını ararken ailesini kaybetti. Miras, adaletten çok acıya, dava dosyasından çok dargınlığa yol açtı.
Ancak şimdi, tam da bu kanayan yaraya neşter vuracak bir düzenleme yürülüğe girdi.
Haziran 2025 tarihi itibarıyla miras hukukunda sessiz ama devrim niteliğinde bir değişiklik gerçekleşti. Tapu işlemlerinde noter onayı zorunluluğu kaldırıldı. Eşit paylaşım mecburiyeti sona erdi. Aile fertleri artık kendi aralarında anlaşarak, mirası uzlaşma yoluyla paylaşabilecek. Bu sadece hukuki bir kolaylık değil; toplumsal barışı güçlendirecek bir adım niteliğinde.
· Eşit Paylaşım Zorunluluğu Tarih Oldu
Yeni düzenlemenin en dikkat çeken yönü, mirasçılar arasında eşit paylaşımın zorunlu olmaktan çıkarılması. Artık kardeşler, çocuklar ya da diğer yasal mirasçılar, miras kalan taşınmazları kendi aralarında uzlaşarak paylaşabilecek. Örneğin; “Ben evi alayım, sen tarlayı” diyebilecekler. Devlet, bu uzlaşmaya müdahale etmeyecek, eşitliği zorlamayacak.
Bu, hem hukuki hem toplumsal düzlemde büyük bir değişikliktir. Çünkü eşit pay esası, her ne kadar adaletli gibi görünse de çoğu zaman gerçek hayatla örtüşmüyordu. Herkesin ihtiyaçları, beklentileri ya da katkısı farklıydı. Yeni sistem bu gerçeği kabul ediyor.
Noter Onayı Şartı Kaldırıldı: Bürokraside Büyük Rahatlama
Yıllardır miras paylaşımı denildiğinde ilk akla gelen şeylerden biri, noter masraflarıydı. Hangi kardeşin neyi alacağı belirlense bile, işlem tapuya geçmeden önce noterden onaylı protokol yapılması gerekiyordu. Bu da hem ek masraf hem zaman kaybı anlamına geliyordu. Şimdi ise bu zorunluluk kalktı.
Yeni düzenleme ile birlikte, mirasçılar kendi aralarında anlaştıktan sonra doğrudan tapuya giderek işlem yapabilecekler. Noter şartı yok, imza masrafı yok, bekleme süreci yok.
Genel Değerlendirme:
“Bu değişiklik, özellikle yaşlı ve kırsalda yaşayan mirasçılar için çok büyük kolaylık sağlayacak. Aile içinde huzur bozan imza krizleri ve noter masraflarını kimin karşılayacağı şeklindeki krizler artık sona erecek.”
Fakat, Hisseli Tapularda Satış İçin Tüm Hissedarların Onayı Şart
Ancak her kolaylığın yanında bir tedbir de var. Hisseli tapularda, yani birden fazla kişinin paydaş olduğu taşınmazlarda, artık bir hissedarın tek başına hareket etmesi mümkün değil. Tüm hissedarların açık rızası olmadan satış yapılamayacak.
Bu kural, özellikle aile dışı kişilere yapılan satışlarla ilgili büyük mağduriyetlerin önüne geçmeyi amaçlıyor. Daha önce birçok vatandaş, “Benim rızam olmadan kardeşim payını satmış, şimdi tanımadığım biriyle tapuda ortak oldum” gibi sorunlarla karşılaşıyordu.
Şimdi sistem diyor ki: “Herkes imza atsın, herkes bilsin, herkes kabul etsin.”
· Peki Bu Yeni Düzenlemeyle Aile İçi Gerilimler Azalacak mı?
Bu değişikliklerin bir diğer amacı da, yargının sırtındaki miras davası yükünü hafifletmek. Türkiye’de her yıl on binlerce miras davası açılıyor. Kardeşlerin, hatta anne-babanın bile birbirine düşman olduğu bu davaların çoğu, yanlış bilgilendirme ya da zorunlu eşit paylaşımın yarattığı memnuniyetsizlikten doğuyor.
Uzmanlar, noter şartının kaldırılması ve uzlaşmaya dayalı paylaşım sisteminin devreye alınmasıyla birlikte, miras nedeniyle açılan dava sayısında önemli bir düşüş yaşanacağını öngörüyor.
Ancak Her Değişiklik Eşit Fırsat Getirmez!!!Her ne kadar bu düzenleme aile içi uzlaşmayı kolaylaştıran, noter masraflarını azaltan bir adım olarak sunulsa da; özellikle kırsal kesimde yaşayan kadınlar açısından bazı riskleri de içinde barındırıyor.
Noter onayının kaldırılması, aynı zamanda resmî ve tarafsız bir denetim mekanizmasının devre dışı bırakılması anlamına da gelebilir. Bu da, miras paylaşımında baskı, yönlendirme veya bilgi eksikliği nedeniyle kadınların haklarından feragat ettirildiği durumların önünü açabilir.
Kırsal bölgelerde birçok kadın hâlâ tapu işlemlerinin anlamını tam olarak bilmiyor, çoğu zaman ağabeyinin ya da erkek akrabasının sözüyle hareket etmek zorunda kalıyor. Noter şartı en azından bir kontrol mekanizmasıydı; şimdi bu güvenlik bariyeri ortadan kalktı.
Aile içi “uzlaşma” adı altında, “sessiz baskı” ile kadınların mirastan feragat ettirilmesi, yıllardır mücadeleyle kazanılmış hakların sessizce geri alınmasına neden olabilir.
Bir hukukçu olarak uyarım şudur:
‘’Yeni sistemin sunduğu kolaylıklar, ancak herkes eşit bilgiye ve hukuki desteğe sahip olduğunda bir anlam ifade eder. Aksi takdirde bu düzenleme, güçlü olanın daha güçlü, sessiz olanın daha da görünmez kaldığı bir düzene dönüşebilir.’’
Sonuç: Yeni Bir Dönem Ama Eski Riskler Hâlâ Geçerli
Miras hukuku sadeleşti, fakat sosyal gerçekler karmaşıklığını koruyor. Yeni düzenleme, barışı getirebilir ama adaleti garanti etmez. Özellikle kadın mirasçıların hak kaybı yaşamaması için bu tür işlemlerde avukat desteği almak artık daha da hayati hâle gelmiştir.
Benzer Yazılar İçin: https//www.bedirhanozsoy.av.tr