Advert
Adem Yavuz Irgatoğlu
Adem Yavuz Irgatoğlu
Giriş Tarihi : 28-08-2017 15:40

ABD GERÇEKTEN MÜTTEFİK Mİ?

Türkiye – ABD arasındaki ilişkiler iki yüz yıllık geçmişe dayanıyor. İki asırlık ilişkinin beraberinde getirdiği müttefiklik bugün hangi noktada? Türk halkı ABD’ye nasıl bakıyor? Türkiye – ABD ilişkilerinde gelinen nokta bize neler söylüyor?

 

Birkaçını yazdığımız ama onlarcası kafamızda dolaşan bu soruları cevaplamak ve Türkiye ile ABD ilişkilerini anlamak için biraz geriye gitmek, gerekiyor diye düşünüyorum. Malum olduğu üzere 1783’te bağımsız bir devlet olarak ortaya çıkan ABD kısa bir süre içinde kendi özgün yapısını oluşturdu. Özellikle uluslararası ticari faaliyetlere öncelik verip bu alanlardan biri olarak Akdeniz’e yöneldi. Tabii Akdeniz denince akla Osmanlı geliyor.

 

1800’lerin başlarında ilk resmi ziyaretlerine başlayan ve 1800’lerin ilk çeyreğinde yani 1827’de Fransız, İngiliz ve Rus gemilerinden oluşan müttefik donanması Navarin’de Osmanlı donanmasına saldırdı. Böylece Batılılara ‘Güvenilemeyeceği’ algısı oluşmaya başladı. Bu gelişme Osmanlı ile ABD yakınlaşmasını doğurdu. Ve 1830’da Osmanlı ile ABD arasında Seyr-i Sefain ticaret antlaşması imzalandı. Bu antlaşmanın doğal sonucu olarak ABD, Osmanlı Devleti’nin birçok şehrinde konsolosluk açmaya başladı. Gayri resmi olarak ilk konsolosluk İzmir’de açıldı. Devamında resmi olarak atamalar yapıldı.

 

İlerleyen tarihlerde bir dizi antlaşma imzalandı. Bunlardan bir tanesi de bugün çokça tartıştığımız Suçluların İadesi Antlaşması (11 Ağustos 1874). Bu maddeyi en çok da 15 Temmuz sonrası FETÖ ela başı Gülen ve beraberindekilerin iade edilmemesi tartışmasından hatırlıyoruz. ABD için önemli antlaşmalardan biri de Truman Doktrini’ydi. Burada ABD’nin uluslararası politikasının değiştiğini ve Sovyet karşıtlığının bu yeni politikada temel esas olduğunu ilan etmiş, komünizm tehdidi altındaki devletlere mali ve askeri yardım yapacağını açıklamıştı.

 

O dönem Türkiye’ye de 100 milyon Dolar yardım yapmıştı. Yardımlar bununla da kalmıyor ardından Marshall planı çerçevesinde diğer yardımlar takip edecektir. Soğuk Savaş döneminde ise Türkiye’nin yürüttüğü ABD’den yana politika, SSCB’nin çöküşüne kadar devam etti. 1950’lerde artan Türkiye – ABD ilişkileri Kore Harbi’nde doruk noktaya ulaşıyor.

 

Türkiye’nin NATO’ya girmesiyle İncirlik Üssü ABD’nin hizmetine sunuldu. (Bugün birçok olayın altından ABD İncirlik Üssü çıkıyor). Bir süre sonra 5 Haziran 1964’te ABD Başkanı Johnson’un İsmet İnönü’ye sert bir üslupla yazıp gönderdiği mektup ilişkileri geriyor. Türkiye’nin ‘Kıbrıs’a müdahale kararı almadan önce müttefiklerine danışması gerektiği’ hatırlatılan mektupta, Sovyetler’in Türkiye’ye saldırması durumunda NATO’nun Türkiye’yi savunmada isteksiz davranacağı ima ediliyordu. Ayrıca ABD’nin yaptığı askeri yardım malzemelerinin Kıbrıs müdahalesinde kullanılamayacağı ifade ediliyordu. Müttefiklik testleri başlamıştı bile.

 

ABD’nin bu tavrı Türkiye’yi SSCB ile arasını düzenlemeye sevk edecektir. Hani ‘Kötü komşu insanı mal sahibi yapar’ sözünde olduğu gibi ABD’nin tutumu uluslararası ilişkilerde yeni pozisyonlar almayı beraberinde getirmişti. Ancak ABD, Türkiye’nin peşini bırakmak istemiyordu. Çünkü stratejik bir konuma sahip olan Türkiye ile çok işi vardı. SSCB’nin Afganistan’a girmesi ile ABD, Türkiye için şu tanımı yapacaktı “Krizli bir bölgede en güvenilir müttefik Türkiye’dir.” Bu tanımla da Türkiye’nin bölgedeki önemini teyit ediyordu.

 

2001’deki 11 Eylül saldırısının ardından Türkiye terörle mücadele konusunda ABD’ye destek verecektir. Ancak 1 Mart tezkeresi işi bozacak ve ABD istediğini elde edemeyince müttefikliği adeta unutacaktır. ABD’nin 2003’te Irak’ı işgal etmek istemesi Türk kamuoyunda büyük tepki topladı. Hele bir de ABD’nin bu işgal girişiminde Türk topraklarını kullanmak istemesi işin tuzu biberi oldu. TBMM’ye sunulan 1 Mart Tezkeresi kabul edilmedi ve ABD büyük bir hayal kırıklığına uğradı. ABD bazı Kürt grupları destekleyerek Türkiye ile olan ilişkilerinin soğumasına neden oldu.

 

İlişkilerdeki gerginlik bununla da sınırlı kalmayacaktı. 2003’teki “Çuval olayı” bardağı taşıran damlalardan biriydi. Kuzey Irak’ın Süleymaniye şehrinde Türk Silahlı Kuvvetleri mensubu askerler tutuklanarak sorgulanıyordu. İsaril’in Mavi Marmara gemisine uluslararası sularda saldırmasına karşı ABD’nin sessiz kalması da Türkiye’yi üzecekti.

 

Devam eden süreçte sözde Ermeni soykırımı, 15 Temmuz sonrası FETO’nun iadesi konusunda ABD’nin tavrı, YPG’ye verilen silahlar konusu Türk halkının ABD’ye bakış açısındaki olumsuzluğu daha da arttırdı. Tarih boyunca sürekli iniş çıkışlar yaşayan Türkiye – ABD ilişkileri bugün yine aynı iniş çıkışları yaşıyor. Öyle ki hala ABD’nin askeri mühimmat yüklü İHA’ları Türk toraklarına düşüyor. Bu yaşananlar gösteriyor ki ABD her zaman denge politikasını gütmüş, sömürge arayışlarına devam etmiştir. Bush, Obama derken şimdi de Trump yönetiminin benimsediği politikalar Türkiye – ABD arasındaki ilişkilerine zarar veriyor ve Türk halkı haklı olarak müttefiklikteki samimiyeti sorguluyor.

NELER SÖYLENDİ?
@
Adem Yavuz Irgatoğlu

Adem Yavuz Irgatoğlu

DİĞER YAZILARI Burseya’da Dalgalanan Ayyıldız’a Selam Olsun 30-01-2018 13:03 Zeytin Dalı Harekatı: Milyonların Umudu 22-01-2018 14:20 Ümmetin iki eli Kudüs’ü İsrail’e satanların yakasında 14-12-2017 11:05 New York’taki mahkeme ile senkronize olmak 06-12-2017 10:09 UCU AÇIK SORU(N)LAR 01-11-2017 12:23 AK Parti seçim startını değişimlerle verdi 26-10-2017 12:01 Başkent’in kültür mirası: Ankara Kedisi 13-10-2017 11:04 Kerkük başkent mi oluyor? 27-09-2017 10:24 Yaşam ve ölüm arasındaki çizgi: Naf Nehri 12-09-2017 10:12 Arakan’da Müslüman olmak 07-09-2017 09:20 ARAKAN’A KARŞI KÖR VE DİLSİZ OLANLAR 29-08-2017 14:26 ABD GERÇEKTEN MÜTTEFİK Mİ? 28-08-2017 15:40 Herkes için adalet mi yoksa… 11-07-2017 15:53 Adalet terazisini iyi ayarlamak 04-05-2017 20:07 Avrupa’nın alçalışı 26-04-2017 19:11 İsrail’in yeni suç ortağı Trump mı olacak? 24-01-2017 19:49 Yeni Türkiye Vizyonu 20-01-2017 18:08 TAK kimin maşası? 15-12-2016 03:12 AB ağzının payını aldı 16-11-2016 15:55 HDP hukuku tanımamamın cezasını çekiyor 12-11-2016 22:28 Bu Kez Millet İnlerine Girdi 19-07-2016 11:37 Suriyeliler ve Vatandaşlık Konusu 13-07-2016 11:38 Müslümanı ‘teröristleştirmek’ niye? 29-06-2016 15:50 Yeni dönemin kodu: uyum ve liderlik 01-06-2016 12:45 Boşanmalar artıyor! 05-05-2016 14:28 La(y)ik görünen tartışma 29-04-2016 10:32 “Sosyal sapıklar” iş başında! 20-04-2016 11:39 İHANET CEPHESİ SIRT SIRTA VERDİ 06-04-2016 12:03 NEVRUZ KILIFLI KALAŞNİKOF MESAJI 25-03-2016 11:00 HDP’nin ipini kim çekti? 09-03-2016 10:54 28 Şubat’ın hatırlattıkları 04-03-2016 01:57 Paçalardan ikiyüzlülük akıyor 28-02-2016 16:06 Doğu ve Güneydoğu halkı uyandı! 09-02-2016 15:05 Sur, Cizre ve Silopi’deki ‘oyun’ büyük! 03-02-2016 10:11 Bu bildiriyi imzalayacak akademisyen arıyorum! 18-01-2016 11:44 DİYANET ÜZERİNDEN LİNÇ KAMPANYASI 13-01-2016 11:40 Sarıkamış 06-01-2016 11:13 Hendek siyaseti Kürtlere zulümdür 30-12-2015 09:26 2015 ne götürdü, 2016 ne getirecek? 23-12-2015 14:02 İnsanlık göç ediyor 15-12-2015 09:56 Türkiye gücünü keşfetti 08-12-2015 10:38 Yaşananlar sıradan gelişmeler değil! 01-12-2015 12:34 Bayır Bucak Türkiye’nin sinir ucudur 24-11-2015 11:52 Bayır Bucak Türkiye’nin sinir ucudur 24-11-2015 11:33 2019’a giderken… 10-11-2015 11:32 Türkiye kazandı, fitne fesat kaybetti 02-11-2015 09:53 ‘One minute’ın çıldırttıkları 27-10-2015 11:53 Like and dislike… 20-10-2015 11:34 Alçaklığın sınırı yoktur! 12-10-2015 15:37 “Barış Partisi”nin tehdit bildirgesi 06-10-2015 09:44 Milletin karşısına çıkacak olanlar… 22-09-2015 14:03 “Özyönetimden” “Öz temizliğe” 14-09-2015 11:47 Şehidim! Biz size şahidiz 08-09-2015 11:44 Nerede yanlış var? 02-09-2015 08:25 AK Parti, “İktidar çözümü bitirdi” tezine karşı hamle yapmalı 25-08-2015 11:42 Teröre karşı medyanın tutumu 12-08-2015 09:22 Sözde ‘Barışsever’ olmaya mı karar verdiniz? 30-07-2015 14:55 Gür bir sesle TERÖRE LANET etmeliyiz! 22-07-2015 09:05 Sapkınlıklar “onur” haline mi geliyor? 06-07-2015 14:23 RAMAZAN GELDİ! FORMATLANMA ZAMANI… 29-06-2015 14:44 Parlamenter sistem iflas mı ediyor? 10-06-2015 15:42 Koalisyon merakı ve senaryolar 04-06-2015 11:10 Seçime bir hafta kala AK Parti’nin durumu 27-05-2015 14:55 MHP neden kaybedenlerin cephesinde yer alıyor? 20-05-2015 12:47 CHP’nin vaatleri v çelişkileri 14-05-2015 11:31 ABD’nin “siyah-beyaz” iki yüzü 29-04-2015 10:50 Nefret söylemi kalplerimizi kemiriyor! 24-04-2015 09:14 Ağrı’da olan nedir? 15-04-2015 19:50 7 Nisan akşamı 7 Haziran seçimleri başladı 09-04-2015 11:14 Savcıya kalkan el ve buna alkış tutan kalemler kırılsın 01-04-2015 12:13 Esed, Atatürk ile aynı soydan mı? 26-03-2015 14:39 Türkiye’nin normalleşmesi ve Nevruz 21-03-2015 10:54 Sevabıyla günahıyla “İç Güvenlik Paketi” 14-03-2015 11:18 Birbirimizi ne için seviyoruz? 07-03-2015 10:13 Saatlerimizi yeniden sorumluluğa ayarlayalım 02-03-2015 10:19 “Apoletli” gazeteciler, namluyu TSK’ya çevirdi 28-02-2015 09:21 Bir-az insan olmak 18-02-2015 11:53 Öldürülen Müslüman olunca Charlie olamıyorsunuz! 13-02-2015 10:12 HDP SEÇİM TAKTİĞİ İLE ÖCALAN’IN ETKİSİNİ KIRMAK MI İSTİYOR? 09-02-2015 08:49 Anketlerin “dili” bize ne söylüyor? 02-02-2015 10:06 CHP’nin umudu hâlâ ‘sağ’ 27-01-2015 09:54 Sizi gidi cici demokratlar 19-01-2015 09:22 İslam dünyasının itiraz sesi yükselmeli 12-01-2015 09:34 Zihinleri özgürleştirmek 04-01-2015 11:15 Mehmet Akif’i anlamak 26-12-2014 11:38 Kılıçdaroğlu, Dersim’de ne olduğunu bilmiyor(mu?) 13-12-2014 10:23 Baraj mı akıllara, yoksa akıllar mı başa geldi? 08-12-2014 11:16 Ağaç severler nerede? 29-11-2014 11:42 Çözüm sürecinden samimiyet sürecine… 21-11-2014 12:58 Restleşme mi netleşme mi? 14-11-2014 10:19 Doğu ve Güneydoğu’da sular bulanık akıyor 10-11-2014 14:41 Necip Fazıl Ödülleri 03-11-2014 13:25 HDP’li yetkililer “inkâr” mı ediyor? 25-10-2014 09:01 PKK sempatizanları köy eylemlerine hazırlık yapıyor 20-10-2014 14:56 Doğu ve Güneydoğu, Ankara’dan göründüğü gibi değil 13-10-2014 16:48 Erasmus’la dünyaya gelen çocuklar 26-09-2014 12:01 “Bahşiş terörü” sırıtıyor 16-09-2014 17:01 Kemal Kılıçdaroğlu sarı kart gördü 08-09-2014 12:17 Müslümanlar, Uygur Türklerini unuttu mu? 04-09-2014 11:04 Reis ve Hoca el ele Yeni Türkiye yolunda 28-08-2014 11:14 Dünya, türk dış politikasını kabullenecek mi? 25-08-2014 11:34 CHP’nin kurultaylar tarihi kavgaya işret ediyor! 17-08-2014 11:24 Millet adamını seçti 11-08-2014 00:23 Yarının Türkiye'si 04-08-2014 09:08 ‘Selam Örgütü’ ismi hiç yabancı gelmiyor 25-07-2014 11:50 YA RAB ŞİKÂYETİM VAR! 21-07-2014 19:33
NAMAZ VAKİTLERİ
HAVA DURUMU
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
E-GAZETE
141. Sayımız Çıktı • Tıkla & Oku
ANKET OYLAMA TÜMÜ
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA